Công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế xanh tại Việt Nam. Đây là hai lĩnh vực có sự liên kết chặt chẽ, vừa hỗ trợ lẫn nhau, vừa đóng góp chung vào mục tiêu phát triển bền vững và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Xu hướng kinh tế xanh

Ông Nguyễn Vân – Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội – cho biết: “Công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam bao gồm sản xuất các linh kiện, phụ tùng, nguyên liệu, và công nghệ hỗ trợ sản xuất cho các ngành công nghiệp lớn như ôtô, điện tử, dệt may, và năng lượng tái tạo. Đây là nền tảng quan trọng giúp các ngành kinh tế xanh phát triển. Kinh tế xanh không chỉ là động lực mà còn là định hướng phát triển cho công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam. Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực, quan hệ giữa công nghiệp hỗ trợ và kinh tế xanh tại Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Trong đó nổi bật là thiếu nguồn lực để đầu tư vào công nghệ xanh, thiếu cơ sở hạ tầng hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo và các ngành xanh, và khó tiếp cận vốn cũng như chuyển đổi công nghệ, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ.”

Về hành lang pháp lý, mặc dù Chính phủ đã ban hành và phê duyệt các chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững theo từng thời kỳ, tuy nhiên, hệ thống pháp luật chưa thật sự đồng bộ, chưa có văn bản pháp luật cụ thể quy định về năng lượng xanh và năng lượng tái tạo. Cần ban hành luật mới về phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, công tác quản lý thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xanh ở các ngành, vùng và địa phương trên cả nước chưa thật sự liên kết và thống nhất với nhau.

Giải pháp lâu dài

Viện nghiên cứu chiến lược chính sách Bộ Công Thương cho rằng, các giải pháp trên không chỉ giúp Việt Nam phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ bền vững, mà còn tạo nền móng cho kinh tế xanh.

Giải pháp đầu tiên là đầu tư và chuyển giao công nghệ xanh. Chú trọng đầu tư vào các viện nghiên cứu và trường đại học để nghiên cứu công nghệ sản xuất thân thiện môi trường như vật liệu tái chế, pin năng lượng tái tạo, và thiết bị tiết kiệm năng lượng. Xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo chuyên về công nghệ xanh.

Bên cạnh đó, cần hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp với chính sách ưu đãi thuế như: miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án đầu tư vào sản xuất sạch hoặc sử dụng năng lượng tái tạo, áp dụng thuế thấp cho các sản phẩm linh kiện, phụ tùng đạt chuẩn xanh quốc tế. Thành lập các quỹ hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ thân thiện với môi trường hoặc phát triển các sản phẩm phục vụ ngành năng lượng tái tạo.

Chất lượng nguồn lao động cho nền kinh tế xanh tại Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu về trình độ khoa học công nghệ cao của chiến lược phát triển kinh tế xanh. So với thế giới, dây chuyền sản xuất và công nghệ ở Việt Nam phần lớn là công nghệ cũ và lỗi thời, tiêu tốn khá nhiều nhiên liệu và năng lượng. Do đó, việc áp dụng dây chuyền sản xuất hiện đại và công nghệ tiên tiến vào nền kinh tế xanh là thách thức lớn cho Việt Nam, rất cần có nguồn nhân lực chất lượng cao đảm nhiệm.

Bộ Công Thương đánh giá, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định trong việc áp dụng công nghệ xanh và vận hành các dây chuyền sản xuất hiện đại. Trong thời gian tới, cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ xanh, sản xuất sạch và quản lý môi trường trong công nghiệp hỗ trợ. Phối hợp với các trường đại học và tổ chức quốc tế để nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ sư và công nhân. Tạo điều kiện để các chuyên gia, kỹ sư Việt Nam tham gia các khóa đào tạo ở nước ngoài, tiếp cận công nghệ và quy trình quản lý tiên tiến. Hỗ trợ doanh nghiệp chi phí đào tạo nội bộ về sản xuất xanh và quản lý hiệu quả năng lượng.

Việc thực hiện các giải pháp trên không chỉ giúp Việt Nam phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ bền vững, mà còn tạo nền móng cho kinh tế xanh. Đây là cách để Việt Nam vừa cải thiện năng lực cạnh tranh, vừa góp phần bảo vệ môi trường và xây dựng một nền kinh tế phát triển bền vững.

Trần Minh

Báo Lao động