Người Việt được đào tạo kỹ về toán học, do đó dễ tiếp cận các vấn đề kỹ thuật. Chuyên gia, kỹ sư Việt Nam học công nghệ mới nhanh, năng lực xử lý lỗi hay vấn đề phát sinh cũng rất tốt.
Nhận định trên được ông Michael Kokalari, chuyên gia kinh tế trưởng tại VinaCapital đưa ra tại hội thảo về nhân sự với chủ đề “RE.verse: Đối ứng vạn biến” do Talentnet tổ chức ngày 15/10 tại TP.HCM.
Theo vị chuyên gia người Mỹ có hơn 10 năm làm việc tại Việt Nam, đất nước hình chữ S đang trong công cuộc “Đổi mới 2.0”, sau lần đầu năm 1986. Điều này giúp thay đổi trên nhiều khía cạnh, nhất là động lực tăng trưởng. Cơ sở hạ tầng nâng cấp kết nối các địa phương liền mạch, cũng như xuất nhập khẩu trở nên dễ dàng hơn.
Ông dẫn chứng sản xuất 1 chiếc tủ lạnh ở Việt Nam, chỉ tốn 50% so với sản xuất tại vương quốc Anh. Khi cơ sở hạ tầng, như đường xá, cầu cống, logistics và thủ tục hành chính tiếp tục cải cách theo hướng tinh gọn, lấy người dân làm trung tâm, thì chi phí sản xuất có thể tiếp tục hạ thấp. Cơ hội cho nền kinh tế và doanh nghiệp trong 5 năm tới là rất lớn. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cần đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, để tận dụng hết tiềm năng.
Cùng quan điểm trên, bà Tiêu Yến Trinh, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc của Talentnet cho rằng, đổi mới sáng tạo là yêu cầu bắt buộc của doanh nghiệp lẫn người lao động trong bối cảnh mới. Đổi mới sáng tạo xuất phát từ nhu cầu phải sống sót và phát triển giữa bất ổn toàn cầu. Đổi mới sáng tạo đến từ khát khao, khát vọng và niềm tự hào là người Việt Nam. Bà dẫn chứng những năm qua, chỉ số đổi mới sáng tạo của Việt Nam luôn tăng. Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ giúp mỗi người lao động trở thành nhà kiến tạo cho chính mình và doanh nghiệp. Sự gắn kết mang tính tổng thể này sẽ giúp Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Cũng tại sự kiện thường niên The Makeover 2026 này, ông Lewis Garrad, Giám đốc mảng Tư vấn lực lượng lao động và Đãi ngộ khu vực châu Á của Marsh, đã trình bày tác động của AI tới người lao động và nền kinh tế. Theo ông, AI không làm giảm số lượng công việc hay khiến doanh nghiệp sa thải hàng loạt như đồn đoán, ngược lại nó tạo ra việc làm mới và giúp chuyên nghiệp hóa các công việc cũ.
Tất nhiên một số công việc liên quan đến bàn giấy, hành chính, quản lý hồ sơ hoặc báo chí truyền thông sẽ giảm, bởi AI có thể giúp 1 người bây giờ làm bằng 4 hoặc 5 người so với trước đây. Nhưng đó chỉ là số lẻ. Ông dẫn chứng trong các ngành như sản xuất điện tử, hóa chất, công nghiệp xây dựng, hàng không… số lượng nhân sự liên tục thiếu hụt. AI tạo ra nhu cầu mới và khía cạnh triển khai mới. Có những công việc đã không còn được gọi tên một cách rõ ràng như trước, bởi AI khiến người ta chỉ quan tâm đầu vào và đầu ra là gì.
Dù phần lớn chuyên gia đều tin rằng, AI là động lực quan trọng giúp người lao động và doanh nghiệp Việt bứt phá, nhưng cũng có ý kiến thận trọng.
Bà Nguyễn Thị Quỳnh Phương, Giám đốc Giải pháp nguồn nhân lực của Talentnet lo ngại, AI đang khiến kết nối giữa người lao động với nhau hoặc người lao động với tổ chức trở nên rời rạc. Chúng ta có xu hướng “công nghiệp” trong giao tiếp, khi nói chuyện với AI nhiều hơn nói chuyện với người thật. Điều này dẫn tới tỷ lệ nghỉ việc và chuyển việc lớn, cũng như người lao động giảm gắn bó với tổ chức. Ngoài ra, mặc dù ứng dụng AI tại Việt Nam đang mạnh hơn mặt bằng chung toàn cầu, nhưng cơ chế quản trị AI, bảo mật dữ liệu, an toàn thông tin cá nhân… thì vẫn chưa được xây dựng đầy đủ.
Bổ sung thêm cho góc nhìn, bà Kanika Singh, Giám đốc khu vực Đông Nam Á của Gallup cho biết, chỉ số “tận tâm” trong công việc (engagement) của người lao động Việt Nam hiện còn khiêm tốn so với các nước ASEAN khác. Chỉ số này thể hiện qua một số tiêu chí như làm tròn trách nhiệm, tập trung cao, chủ động kiến tạo, chủ động đưa ra giải pháp giúp cải thiện môi trường và quy trình làm việc.
Theo thống kê của Gallup và đối tác, chỉ khoảng 9% người lao động Việt Nam đạt những yêu cầu này, chậm hơn so với các nước dẫn đầu ASEAN như Philippines 39% hay Thái Lan 34%. AI có thể giúp người lao động hoàn thành công việc nhanh hơn, nhưng không cẩn thận sẽ phát sinh vấn đề như giảm tính sáng tạo, giảm sự chủ động hoặc lười đưa ra ý kiến.
Bà Singh gợi ý để cải thiện, có nhiều cách doanh nghiệp và người lao động dễ dàng thực hiện. Ví dụ khảo sát hàng quý hoặc hàng năm. Khảo sát giúp doanh nghiệp kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và đề xuất của người lao động; từ đó góp phần đổi mới quy trình theo hướng hiệu quả hơn. Người lao động cũng cảm thấy được lắng nghe, trân trọng và có giá trị; từ đó tăng sự gắn kết và ý thức trách nhiệm với công việc.
