Đẩy nhanh chuyển đổi giao thông xanh, thí điểm vùng phát thải thấp

Theo kết quả nghiên cứu các đề án liên quan đến kiểm soát khí thải và phát triển giao thông xanh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh cho biết, thành phố yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh.

TP.HCM nghiên cứu đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang giao thông xanh

Đáng chú ý, thành phố định hướng hoàn thành sớm hơn việc chuyển đổi đối với toàn bộ ô tô, mô tô công vụ và phương tiện giao thông cá nhân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Đây được xem là bước đi mang tính gương mẫu, tạo sức lan tỏa, khuyến khích doanh nghiệp và người dân tham gia quá trình chuyển đổi xanh.

Không chỉ phương tiện công vụ, TP.HCM còn yêu cầu đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi sang xe điện, năng lượng xanh đối với hệ thống xe buýt liên tỉnh và các loại hình xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng dưới 9 chỗ so với dự thảo đề án trước đó.

Đối với việc thiết lập vùng kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, hay vùng phát thải thấp (LEZ), Sở Xây dựng được giao nghiên cứu triển khai thí điểm trên phạm vi nhỏ tại khu vực trung tâm. Cách tiếp cận này nhằm đánh giá hiệu quả thực tế, rút kinh nghiệm trong công tác quản lý trước khi xem xét mở rộng phạm vi áp dụng. Riêng xã đảo Thạnh An, thành phố chỉ đạo rút ngắn thời gian hoàn thành công tác kiểm soát khí thải phương tiện giao thông.

Một nội dung đáng chú ý khác là nghiên cứu cơ chế tăng mức hỗ trợ tài chính cho một số khu vực đặc thù và nhóm đối tượng cần thúc đẩy chuyển đổi, đồng thời xem xét giảm dần mức hỗ trợ theo thời gian nhằm tạo động lực thực hiện chính sách đồng bộ.

Sau khi cập nhật và hoàn thiện đề án, Sở Xây dựng có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến rộng rãi các sở, ngành, địa phương và cơ quan liên quan; phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM thực hiện phản biện xã hội. Hồ sơ sau đó được hoàn chỉnh, tham mưu thông qua các cấp có thẩm quyền trước khi trình HĐND TP.HCM theo quy định, với thời hạn hoàn thành trong tháng 8/2026.

Chuyển đổi xanh được quan tâm nhưng chưa dễ thực hiện

Mức độ đồng thuận và khả năng thích ứng của người dân là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả của lộ trình chuyển đổi giao thông xanh.

Theo Báo cáo số 56 của Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM về nhận thức, mức độ đồng thuận, sự sẵn sàng và kỳ vọng của người dân đối với chủ trương này, cuộc khảo sát trực tuyến diễn ra từ ngày 10 đến 12/9/2026, thu hút 81.125 người thuộc nhiều thành phần xã hội tham gia.

Kết quả cho thấy 80,6% người tham gia có mức độ quan tâm cao đối với chủ trương chuyển đổi giao thông xanh, trong khi tỷ lệ đồng thuận chung đạt 66,8%. Những con số này phản ánh sự quan tâm đáng kể của cộng đồng đối với mục tiêu giảm ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường đô thị. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng chuyển đổi ngay còn hạn chế. Chỉ 35,2% người tham gia khảo sát cho biết sẵn sàng chuyển sang phương tiện điện ngay; 37,6% chỉ sẵn sàng khi có chính sách hỗ trợ, hạ tầng và giá thành phù hợp.

TP.HCM đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang giao thông xanh

Thực tế sử dụng phương tiện cho thấy bài toán chuyển đổi không đơn thuần nằm ở việc thay thế một loại xe bằng loại xe khác. Có tới 94,5% người tham gia khảo sát thường xuyên sử dụng phương tiện cá nhân, trong đó xe máy xăng chiếm 84,4%. Đáng chú ý, 92,8% đang sử dụng phương tiện cá nhân chạy xăng, dầu và 62,2% sử dụng phương tiện làm công cụ sinh kế, tạo thu nhập chính.

Với nhóm người chạy xe để mưu sinh, phương tiện không chỉ phục vụ đi lại mà còn trực tiếp quyết định thu nhập hằng ngày. Vì vậy, việc chuyển đổi có thể kéo theo nhiều khoản chi phí, từ mua xe mới, lắp đặt hoặc tiếp cận điểm sạc đến thay đổi thói quen sử dụng. Nếu thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhóm này có nguy cơ phải đối mặt với áp lực tài chính lớn hơn.

Khảo sát cũng chỉ ra ba rào cản nổi bật: 65,7% lo ngại an toàn pin, sạc và nguy cơ cháy nổ; 62,2% cho rằng hạ tầng trạm sạc, đổi pin chưa thuận tiện; 61,5% quan tâm đến chi phí mua phương tiện ban đầu còn cao. Những kết quả này cho thấy muốn thúc đẩy giao thông xanh, thành phố cần giải quyết đồng thời các vấn đề về giá thành, an toàn, hạ tầng và khả năng tiếp cận chính sách của người dân.

Hạ tầng, hỗ trợ tài chính phải đi cùng lộ trình chuyển đổi

Trên cơ sở Báo cáo số 56, Chủ tịch UBND TP.HCM chỉ đạo các sở, ngành liên quan chủ động nghiên cứu, triển khai những kiến nghị, đề xuất thuộc chức năng, nhiệm vụ. Trọng tâm là nâng cấp hệ thống giao thông, cải thiện hạ tầng, tăng cường kết nối và từng bước khắc phục tình trạng ngập nước, hướng tới mạng lưới giao thông xanh, an toàn, thuận tiện, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.

Thành phố tiếp tục định hướng phát triển giao thông công cộng, đặc biệt là xe buýt điện và metro; nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường kết nối chặng đầu và chặng cuối để người dân có thêm lựa chọn thay thế phương tiện cá nhân.

Song song đó, các cơ quan cần nghiên cứu, công bố lộ trình chuyển đổi theo từng nhóm phương tiện, địa bàn và giai đoạn. Lộ trình phải làm rõ tiêu chí, thời điểm, phạm vi áp dụng và cơ chế chuyển tiếp, bảo đảm người dân có đủ thời gian chuẩn bị.

Các phương án hỗ trợ tài chính, tín dụng, thuế, phí và thu đổi phương tiện cũ cũng cần được nghiên cứu, ưu tiên người thu nhập thấp, người sử dụng phương tiện làm sinh kế và những nhóm chịu tác động trực tiếp.

Về hạ tầng, thành phố định hướng phát triển đồng bộ trạm sạc, điểm đổi pin và hệ thống điện tại khu dân cư, chung cư, cơ quan, bãi giữ xe và các đầu mối giao thông. Các tiêu chuẩn an toàn đối với phương tiện, pin và hệ thống sạc cần gắn với yêu cầu phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, hệ thống thu gom, tái sử dụng và tái chế pin phải được hoàn thiện để bảo đảm an toàn môi trường trong dài hạn.

Đối với vùng phát thải thấp, việc thí điểm cần đi kèm đánh giá tác động xã hội, công bố phương án và lấy ý kiến người dân trước khi mở rộng hoặc áp dụng các biện pháp hạn chế, thu phí. Thành phố cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý thị trường, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, kiểm soát chất lượng phương tiện điện và hoạt động quảng cáo, đồng thời xây dựng kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh của người tiêu dùng.

Giao thông xanh trong chiến lược phát triển kinh tế xanh

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam đang phát triển theo hướng kinh tế xanh, gắn đổi mới mô hình tăng trưởng với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng.

Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

Theo ông, thời gian tới cần tập trung hoàn thiện hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn, tăng cường tích hợp yếu tố môi trường vào quy hoạch đô thị và thúc đẩy các mô hình thí điểm về quản lý tài nguyên, chất thải, hạ tầng xanh. Bên cạnh đó, các công cụ tài chính xanh như tín dụng xanh và trái phiếu xanh có vai trò quan trọng trong huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi.

Ông Nguyễn Hồng Quang cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công cụ kinh tế nhằm khuyến khích các giải pháp xanh, giải pháp tuần hoàn. Công tác truyền thông, phổ biến và giáo dục pháp luật về chuyển đổi xanh cũng cần được tăng cường, cùng với việc đa dạng hóa các kênh đầu tư xanh.

Với TP.HCM, rút ngắn lộ trình chuyển đổi phương tiện xanh là bước đi thể hiện quyết tâm giảm phát thải và cải thiện môi trường đô thị. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại, điều kiện kinh tế và tâm lý của người dân.

Một lộ trình khả thi không chỉ cần những mốc thời gian cụ thể mà còn phải có hạ tầng đủ thuận tiện, tiêu chuẩn an toàn rõ ràng và chính sách hỗ trợ đúng đối tượng. Khi người dân có thể chuyển đổi với chi phí hợp lý, phương tiện được sử dụng an toàn và việc đi lại không bị gián đoạn, giao thông xanh mới có thể trở thành lựa chọn phổ biến, thay vì chỉ dừng lại ở một chủ trương được đồng thuận về mục tiêu.

Theo báo VOV.VN