Thay vì tập trung tạo ra lượng lớn tín chỉ carbon giá rẻ, Việt Nam nhấn mạnh việc phát triển tín chỉ chất lượng cao nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Tiềm năng lớn tạo tín chỉ carbon

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lớn trong việc tạo ra tín chỉ carbon, đặc biệt ở các lĩnh vực lâm nghiệp, nông nghiệp, năng lượng tái tạo và giao thông xanh. Với 14,79 triệu ha rừng và tỷ lệ che phủ 42,02%, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có diện tích rừng tăng nhanh nhất thế giới. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển tín chỉ carbon rừng.

Bên cạnh đó, các dự án điện gió, điện mặt trời quy mô lớn cũng có tiềm năng tạo ra tới 2,7 triệu tín chỉ/năm, trong khi sáng kiến chuyển đổi 400.000 xe máy điện tại TP. HCM có thể đóng góp hơn 400.000 tín chỉ.

“Từ kết quả COP30 và quan điểm xuyên suốt của Việt Nam, việc xây dựng thị trường carbon không chỉ nhằm tăng khối lượng giao dịch, mà quan trọng hơn là trở thành công cụ thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng phát thải thấp. Do đó, Việt Nam không chạy theo số lượng lớn tín chỉ giá rẻ, mà tập trung vào tín chỉ chất lượng cao để bảo đảm lợi ích quốc gia và vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế”, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng Biến đổi Khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết trong chia sẻ mới đây.

Theo ông Quang, rừng hiện là công cụ tạo tín chỉ bù trừ phát thải cho doanh nghiệp, quốc gia và đang trở thành tài sản dịch vụ được định giá cao. Các thị trường lớn yêu cầu ngày càng khắt khe hơn về chất lượng tín chỉ, gồm tính bền vững, minh bạch, toàn vẹn, tránh trùng lặp (tức tính một tín chỉ hai lần).

GS. TS Terry Sunderland, Đại học British Columbia, cảnh báo về tình trạng tín chỉ carbon chất lượng thấp, thường được gọi là “tín chỉ giấy”. Những tín chỉ này không phản ánh việc giảm phát thải thực chất, từ đó ảnh hưởng đến lòng tin và tham vọng khí hậu toàn cầu.

Để khắc phục vấn đề này, việc củng cố hệ thống Đo lường, Báo cáo và Xác minh (MRV) là cần thiết, giúp tín chỉ được công nhận và nâng cao uy tín thị trường. Đồng thời, nâng cao năng lực quản lý thị trường cũng là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng “tín chỉ giấy”.

Cần khung pháp lý vững chắc

Ông Terry Sunderland cũng nhấn mạnh Việt Nam cần tăng cường thu hút đầu tư tư nhân vào các dự án giảm phát thải, với nguyên tắc minh bạch và chia sẻ lợi ích, nhằm vừa đảm bảo hiệu quả môi trường, vừa thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp.

Ông cũng khuyến nghị Việt Nam cần xây dựng một khung pháp lý vững chắc, nhằm củng cố quản trị và tạo nền tảng cho thị trường carbon. Theo ông, việc thiết lập một tiêu chuẩn tín chỉ đi kèm hướng dẫn và phân quyền rõ ràng là điều cần thiết.

Chia sẻ với VietnamFinance, TS. Võ Trung Tín (Trường Đại học Luật TP. HCM), cho rằng tín chỉ carbon, nếu nhìn từ góc độ dài hạn, là cơ hội thực sự cho nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Tín, đây sẽ là thách thức với các doanh nghiệp. Bởi đây là vấn đề mới mẻ, nhất là với quốc gia đang phát triển như Việt Nam – nơi vẫn phải ưu tiên tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Tín, cơ chế tín chỉ carbon cho phép định giá phát thải, qua đó thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch và năng lượng tái tạo. Khi doanh nghiệp buộc phải đầu tư để giảm phát thải hoặc mua tín chỉ bù đắp, một nhu cầu mới sẽ hình thành, kéo theo các dòng vốn xanh. Mặt khác, các dự án tạo tín chỉ carbon giúp doanh nghiệp biến nghĩa vụ môi trường thành nguồn thu, thông qua việc phát hành và bán tín chỉ trên thị trường trong nước hoặc quốc tế. Ngoài lợi ích tài chính, doanh nghiệp còn được tiếp cận công nghệ xanh, qua đó giảm chi phí tuân thủ trong dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Nếu được tiếp cận một cách chủ động và có chiến lược, cơ chế tín chỉ carbon hoàn toàn có thể trở thành một cơ hội phát triển mới”, TS. Võ Trung Tín nhấn mạnh.

Anh Phan

Theo báo VietNamFinance