VANZA – Giai đoạn 2025–2026 được dự báo sẽ chứng kiến làn sóng cam kết ESG mới từ các ngân hàng, kéo theo yêu cầu doanh nghiệp minh bạch và tuân thủ chuẩn cao hơn…
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt và các tiêu chuẩn quốc tế về bền vững siết chặt, ngành nông nghiệp Việt Nam – trụ cột kinh tế của đất nước – đang đứng trước ngã rẽ lịch sử. Hội thảo “ESG và Đầu tư xanh – Đổi mới sáng tạo cho nông nghiệp bền vững” do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) tổ chức ngày 25/11 tại TP. Hồ Chí Minh đã hơn 50 đại biểu từ doanh nghiệp, startup, quỹ đầu tư, ngân hàng và cơ quan quản lý.
Sự kiện nằm trong khuôn khổ Tuần lễ Đổi mới Sáng tạo, Khoa học Công nghệ và Khởi nghiệp sáng tạo TP. HCM – WISE HCMC+ 2025, đồng thời thuộc dự án AGREEN – “Thúc đẩy đầu tư và tín dụng xanh cho doanh nghiệp ngành nông nghiệp vì sự phát triển bền vững” với sự hỗ trợ từ Oxfam và Fair Finance Asia.
Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ kiến thức mà còn là “cầu nối” chiến lược, giúp kết nối các bên liên quan nhằm xây dựng hệ sinh thái đầu tư xanh cho nông nghiệp. Với chủ đề tập trung vào vai trò của ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), sự kiện đã làm nổi bật hai “mũi nhọn” then chốt: ESG đang vươn lên như tiêu chuẩn cạnh tranh mới, mang theo áp lực khổng lồ từ hệ thống tài chính; đồng thời, công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp và xu hướng đầu tư xanh đang mở ra những cơ hội đột phá, giúp ngành nông nghiệp chuyển mình từ “sản xuất số lượng” sang “sản xuất giá trị bền vững”.
Các diễn giả và đại biểu tham dự Hội thảo tại Thành phố Hồ Chí Minh
Những chia sẻ từ các diễn giả hàng đầu đã vẽ nên bức tranh toàn diện: nông nghiệp Việt Nam không chỉ cần thích ứng mà còn phải dẫn dắt cuộc cách mạng xanh này.
Nông nghiệp Việt Nam: Trụ cột kinh tế trước áp lực chuyển đổi xanh
Nông nghiệp vẫn là “xương sống” của nền kinh tế Việt Nam, đóng góp hơn 14% GDP và cung cấp sinh kế cho hàng triệu hộ gia đình. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tại hội thảo, mô hình tăng trưởng truyền thống – tập trung vào sản xuất số lượng lớn – đang đối mặt với “cơn bão” kép: biến đổi khí hậu gây hạn hán, lũ lụt thất thường, và các rào cản thương mại quốc tế đòi hỏi chứng nhận bền vững như EU’s Green Deal hay Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).
Ông Lê Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC), đã mở đầu bằng phát biểu chào mừng đầy ấn tượng: “Nông nghiệp là trụ cột kinh tế của Việt Nam, nhưng đổi mới sáng tạo chính là động lực để chúng ta chuyển từ sản xuất số lượng sang sản xuất giá trị, đưa nông sản Việt vươn tầm quốc tế.”
Ông Thắng nhấn mạnh rằng NSSC đang ưu tiên nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và nhà đầu tư về vai trò chiến lược của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Các hoạt động cụ thể bao gồm giới thiệu mô hình tiêu biểu và triển khai cuộc thi Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề ESG.
“Hội thảo hôm nay là cầu nối quan trọng để phát triển hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, nơi các bên chia sẻ khó khăn, nguồn lực và giải pháp thúc đẩy đầu tư xanh,” ông khẳng định. Lời kêu gọi này không chỉ dừng ở lý thuyết mà còn mang tính thực tiễn cao, khi NSSC cam kết hỗ trợ startup nông nghiệp tiếp cận quỹ đầu tư và công nghệ tiên tiến.
Bà Trần Vân Anh, Phó Viện trưởng Viện MSD phát biểu khai mạc
Bà Trần Vân Anh, Phó Viện trưởng Viện MSD, trong bài phát biểu khai mạc, đã vẽ nên bức tranh rõ nét hơn về thách thức và cơ hội. “Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm sinh kế và an ninh lương thực của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngành phải thích ứng với biến đổi khí hậu, áp lực thị trường quốc tế và yêu cầu chuyển đổi xanh,” bà nhấn mạnh.
Với vai trò Trưởng Cộng đồng Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội, MSD cam kết làm “cầu nối” giữa doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và các bên liên quan. Thông qua dự án AGREEN, viện sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hợp tác xã tiếp cận tín dụng xanh, tích hợp ESG để mở rộng thị trường. Bà Vân Anh cũng chỉ ra rằng các chính sách đầu tư xanh và tiêu chí xác định dự án xanh đang mở ra “cửa sổ cơ hội” để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh minh bạch.
Bà Phạm Tuyết Mai, Quản lý dự án Tài chính công bằng của Oxfam tại Việt Nam, bổ sung góc nhìn quốc tế: “Một hệ thống tài chính minh bạch, công bằng và bền vững là nền tảng để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt khi Việt Nam hướng tới phát thải ròng bằng 0 và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp.”
Bà đánh giá cao sự tham gia đa dạng tại hội thảo – từ cơ quan quản lý đến startup – và cam kết Oxfam tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hỗ trợ kỹ thuật để xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, bao trùm, dựa trên giá trị xanh và trách nhiệm xã hội. Những phát biểu mở đầu này đã đặt nền tảng cho các phiên thảo luận sâu sắc hơn, khẳng định rằng chuyển đổi xanh không phải là gánh nặng mà là “chìa khóa vàng” cho sự sống còn của ngành.
ESG: từ xu hướng tự nguyện đến tiêu chuẩn cạnh tranh bắt buộc – Áp lực từ hệ thống tài chính
Bà Mai Thị Nguyệt Ánh, Trưởng phòng Impact và ESG của KPMG Việt Nam
Một trong những điểm nhấn lớn nhất của hội thảo là sự chuyển dịch của ESG từ “xu hướng tự nguyện” sang “yếu tố quyết định” trong chiến lược phát triển bền vững. Bà Mai Thị Nguyệt Ánh, Trưởng phòng Impact và ESG của KPMG Việt Nam, đã dẫn dắt tham luận bằng những con số “nóng hổi” từ khảo sát toàn cầu: Với 1.325 CEO từ 11 thị trường, 76% lãnh đạo sẵn sàng rút khỏi các hoạt động gây hại môi trường dù chúng mang lại lợi nhuận ngắn hạn, và 25% lo ngại việc chậm tích hợp ESG sẽ khiến doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh vĩnh viễn.
“ESG đang trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh mới, không chỉ ở cấp độ doanh nghiệp mà còn là yêu cầu từ chuỗi cung ứng toàn cầu,” bà Ánh khẳng định.
Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam vẫn còn nhiều “nút thắt”. Các doanh nghiệp nông nghiệp – chủ yếu là quy mô nhỏ và vừa – đang đối mặt với hạn chế về nhân lực chuyên môn, quy hoạch đất đai, thị trường tiêu thụ và tỷ lệ doanh nghiệp hóa thấp.
Bà Ánh nhận định rằng tài chính xanh đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chính phủ và hệ thống ngân hàng toàn cầu, nhưng để triển khai ESG hiệu quả, doanh nghiệp cần cách tiếp cận tổng thể: xây dựng kịch bản định lượng, công bố chỉ số minh bạch và tích hợp ESG vào toàn bộ chuỗi hoạt động kinh doanh. “Không phải ESG là chi phí, mà là khoản đầu tư mang lại lợi nhuận dài hạn qua giảm rủi ro và tăng uy tín,” bà nhấn mạnh, trích dẫn các case study từ châu Âu nơi doanh nghiệp tích hợp ESG đã tăng 20-30% giá trị cổ phiếu.
Áp lực từ hệ thống tài chính càng làm rõ hơn “sức ép” này. Ông Nguyễn Minh Phương, từ Nhóm Dự án đánh giá Ngân hàng của Oxfam Việt Nam, chia sẻ rằng doanh nghiệp nông nghiệp muốn tiếp cận vốn phải đáp ứng các tiêu chí ESG của ngân hàng – “đơn vị cấp vốn quan trọng nhất”.
Hệ thống ngân hàng Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình phát thải thấp: Nhiều đơn vị cam kết loại bỏ CO₂ trong vận hành vào năm 2030 và ngừng tài trợ dự án than từ 2018. Các chính sách rủi ro môi trường – xã hội, báo cáo bền vững và yêu cầu ESG đối với khách hàng vay vốn đang được cập nhật liên tục, dù mức độ thay đổi khác nhau giữa các ngân hàng.
Ông Phương dự báo giai đoạn 2025–2026 sẽ chứng kiến “làn sóng cam kết ESG mới” từ các ngân hàng, kéo theo yêu cầu minh bạch và tuân thủ chuẩn cao hơn từ doanh nghiệp. “Điều này không chỉ là quy định mà còn là cơ chế sàng lọc: Doanh nghiệp không ESG sẽ bị loại khỏi dòng vốn xanh,” ông cảnh báo. Ví dụ, các ngân hàng như Bắc Á Bank đã triển khai tín dụng xanh hơn 15 năm, ưu tiên nông nghiệp sạch với cơ chế linh hoạt, ưu đãi lãi suất cho startup thiếu tài sản bảo đảm.
Những chia sẻ này đã khơi dậy cuộc tranh luận: Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ lẻ – chiếm đa số trong ngành nông nghiệp – vượt qua rào cản này? Câu trả lời nằm ở sự hỗ trợ từ chính sách nhà nước và hệ sinh thái, dẫn dắt chúng ta đến phần tiếp theo của hội thảo.
Công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp và xu hướng đầu tư xanh: Cơ hội đột phá cho nông nghiệp bền vững
Nếu ESG mang áp lực, thì công nghệ và hệ sinh thái khởi nghiệp chính là “đòn bẩy” để biến thách thức thành cơ hội. Ông Đặng Văn Niên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Rijk Zwaan Việt Nam – doanh nghiệp tiên phong trong nông nghiệp công nghệ cao – đã minh họa sống động qua kinh nghiệm thực tiễn.
“Ngành đang đối mặt với biến đổi khí hậu, nhu cầu thị trường thay đổi và áp lực nhân lực, quản lý chất thải,” ông Niên nói. Nhưng ứng dụng công nghệ tiên tiến đã chứng minh hiệu quả: Trồng ớt chuông bằng thiên địch (sử dụng côn trùng có lợi thay thuốc hóa học), giống kháng bệnh, luân canh dưa lưới và xây dựng thương hiệu vùng trồng. Những mô hình này không chỉ tối ưu năng suất mà còn giảm chi phí 20-30%, đảm bảo an toàn thực phẩm và dễ nhân rộng tại các địa phương.
Chỉa sẻ bên lề hội thảo về hiệu quả của chuyển đổi nông nghiệp xanh, ông Hồ Quang Minh – Chủ tịch Trung tâm Khoa học và Hợp tác Net zero Việt Nam – Asia ( Vanza) cho biết, Vanza đang thực hiện dự án chanh dây mang thương hiệu T-Farm tại Lâm Đồng (Bình Thuận cũ), hướng đến hỗ trợ nông dân, mở rộng thị trường, đáp ứng các quy trình Vietgap, Global Gap – các quy định quốc tế, trong bối cảnh mặt hàng chanh dây vừa gia nhập ‘câu lạc bộ tỷ đô’ của nông nghiệp Việt Nam.”
Ông Ngô Văn Thiện – Phó chủ tịch chiến lược Vanza đang kiểm tra qui trình trồng chanh dây tại Thuận Quý, Lâm Đồng
Phiên tọa đàm “Đổi mới sáng tạo cho Phát triển bền vững ngành nông nghiệp: Thực hành ESG và thúc đẩy đầu tư xanh” đã quy tụ dàn diễn giả “nặng ký”, biến hội thảo thành “bàn tròn chiến lược”. Ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Trưởng phòng Khoa học Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM, nhấn mạnh vai trò chính sách: Các chủ trương mới, đặc biệt trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính, đang mở ra cơ hội hình thành chuỗi liên kết nông nghiệp xanh.
Phiên toạ đàm “Đổi mới sáng tạo cho Phát triển bền vững ngành nông nghiệp: Thực hành ESG và thúc đẩy đầu tư xanh”
Sở đang phối hợp với truyền thông để hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận chính sách, hoàn thiện thủ tục vay vốn và tháo gỡ khó khăn thực tế. “Chính sách không phải là ‘giấy tờ’, mà là ‘cầu nối’ để doanh nghiệp kết nối thị trường và nâng giá trị sản xuất,” ông Dũng khẳng định.
Diễn giả, Tiến sĩ Ngô Vy Thảo, Phó Khoa Môi trường và Tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm TP. HCM cùng các thành viên của Vanza
Từ góc nhìn giáo dục, Tiến sĩ Ngô Vy Thảo, Phó Khoa Môi trường và Tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm TP. HCM, nhấn mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao qua nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, thực tập doanh nghiệp và các cuộc thi sáng tạo. “Giáo dục phải tạo sản phẩm thực tiễn, không chỉ lý thuyết,” bà nói, đề xuất tăng cường chương trình ươm tạo để sinh viên tham gia hệ sinh thái từ giảng đường.
Thạc sĩ Huỳnh Hồng Mai, Phó Giám đốc Trung tâm Sáng tạo và Ươm tạo khởi nghiệp Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, bổ sung: Mức độ sẵn sàng đổi mới của startup nông nghiệp phụ thuộc vào tiếp thu kiến thức, kết nối nguồn lực và chuyển đổi hành động.
“Cần đẩy mạnh liên kết trường – doanh nghiệp – cộng đồng để nâng cao năng lực đội ngũ trẻ, đáp ứng yêu cầu ngành,” bà nhấn mạnh. Bà Lê Thị Thu Ngân, Đồng sáng lập Shoes Agtech, chia sẻ hành trình ứng dụng ESG vào giải pháp công nghệ cao: “Kết nối đối tác là then chốt để tiếp cận hỗ trợ kỹ thuật, đầu tư và thương mại hóa sản phẩm.”
Ở khía cạnh tài chính và đầu tư, Bà Phạm Thị Ngọc Hồng, Giám đốc chi nhánh Bắc Sài Gòn – Ngân hàng TMCP Bắc Á, khẳng định cam kết hỗ trợ nông nghiệp sạch qua tín dụng xanh linh hoạt. Bà Nguyễn Hương Trinh, Giám đốc Đầu tư Ái Việt Venture, mang đến góc nhìn đầu tư: Các quỹ giai đoạn sớm không chỉ rót vốn mà còn đồng hành qua huấn luyện chiến lược, kết nối thị trường.
Bà dự báo xu hướng đầu tư xanh 3 năm tới sẽ tập trung vào công nghệ tái tạo đất, đo lường chất lượng đất, giảm hóa chất và tín chỉ carbon. “Doanh nghiệp phải chuẩn bị mô hình kinh doanh và năng lực công nghệ từ sớm để đón đầu,” bà khuyên.
Những trao đổi đa chiều này cho thấy: Đổi mới sáng tạo, ESG và đầu tư xanh đang trở thành động lực cốt lõi, giúp nông nghiệp Việt Nam nâng cao cạnh tranh, thích ứng tiêu chuẩn quốc tế và phát triển bền vững.
Chuyên gia và diễn giả trao đổi, chia sẻ với khách mời tham dự
Kết nối và hành động: hướng tới hệ sinh thái nông nghiệp xanh
Hội thảo khép lại với kỳ vọng lớn lao: Xây dựng hệ sinh thái nơi doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và chính phủ cùng đồng hành. MSD – tổ chức phi lợi nhuận thành lập từ 2008, chuyên phát triển bền vững qua liên kết và đổi mới – cam kết tiếp tục vai trò “người gác cổng”. Với sự hỗ trợ từ Oxfam và Fair Finance Asia, dự án AGREEN sẽ mở rộng hỗ trợ tín dụng xanh, đặc biệt cho hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ.
Trong bối cảnh Việt Nam cam kết Net Zero 2050, hội thảo không chỉ là sự kiện mà còn là “tuyên ngôn hành động”. Như Ông Thắng kết luận: “Đổi mới sáng tạo sẽ đưa nông sản Việt ra thế giới, nhưng chỉ khi chúng ta hành động ngay hôm nay.” Các đại biểu rời đi với không chỉ kiến thức mà còn mạng lưới kết nối – nền tảng cho những dự án xanh sắp tới. Nông nghiệp Việt Nam đang ở ngã ba đường: Chọn ESG và đầu tư xanh, hay bị bỏ lại phía sau? Câu trả lời, rõ ràng, nằm ở sự dũng cảm đổi mới.
