Trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ là giải pháp nông nghiệp bền vững, giúp nông dân có cơ hội bán tín chỉ carbon gia tăng nguồn thu.

Có thể thu được tiền tín chỉ carbon khi trồng lúa giảm phát thải

Vụ đông xuân 2025-2026 là niên vụ thứ 3 gia đình bà Nguyễn Thị Thanh tại Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lộc Long (HTX Lộc Long), xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ.

Đây là vụ thứ 3, gia đình bà Nguyễn Thị Thanh (áo đỏ) trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ.

Theo bà Thanh, trồng lúa giảm phát thải theo quy trình này, lượng giống gieo cấy; phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… đều thấp hơn hơn canh tác lúa truyền thống. Cây lúa cứng, khỏe, sinh trưởng phát triển tốt, năng suất cao. Hiệu quả trồng lúa vì thế được nâng lên.

“Trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ không khó nhưng phải thực hiện trên những cánh đồng có thể chủ động nước. Việc cấp nước hay rút nước khỏi ruộng lúa căn cứ vào quá trình sinh trưởng theo một chu kỳ nhất định. Không chỉ giảm đáng kể lượng nước tưới, các yếu tố đầu vào cũng thấp hơn so với canh tác lúa truyền thống nên tính ra hiệu quả cao hơn”, bà Thanh cho hay.

Về thông tin, trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ, trong tương lai có thể thu về tiền tín chỉ carbon, bà Thanh cho biết, không chỉ bà mà các hộ xã viên HTX Lộc Long đều đang rất hi vọng. Phương thức canh tác vừa có hiệu quả kinh tế cao vừa mang lại lợi ích về môi trường đang là sự lựa chọn của 100% hộ xã viên HTX.

Ông Nguyễn Văn Thơm, Giám đốc HTX Lộc Long cho biết, xã viên đang rất hồ hởi tham gia mô hình. Nếu như vụ đông xuân 2024-2025 chỉ có 20 ha thì nay đã có 101 ha (100% diện tích của HTX) lúa giảm phát thải.

“Chúng tôi có 50 ha lúa liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm và hướng tới sản xuất hữu cơ. Trồng lúa giảm phát thải sẽ giúp giảm lượng thuốc BVTV, giảm phân bón vô cơ. Đây sẽ là điều kiện tốt để tiến lên sản xuất lúa hữu cơ, gia tăng lợi nhuận cho người trồng lúa”, ông Thơm cho hay.

Cán bộ dự án thường xuyên trao đổi với các hộ dân về những điều cần lưu ý khi trồng lúa giảm phát thải. 

Ông Trần Văn Hiếu, Phó Trưởng phòng Trồng trọt Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Quảng Trị cho hay, tưới ngập khô xen kẽ (AWD) là một kỹ thuật quản lý nước, được thực hiện để trồng lúa ở vùng đất thấp với lượng nước ít hơn nhiều so với kỹ thuật tưới nước truyền thống là duy trì nước đọng liên tục trên đồng ruộng. Điều này kích thích cây lúa phát triển tốt, cứng cây, rễ cây lớn, phát triển sâu hơn, ít nhánh vô hiệu; tiết kiệm nước tưới (20-50%), tiết kiệm công, chi phí tưới nước. Giảm thời gian ruộng lúa ngập nước sẽ giảm phát thải khí metan từ 40-60% ra ngoài môi trường.

Theo ông Hiếu, để trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ, nông dân cần lưu ý một số điểm. Khi đón đòng, nông dân cần đưa nước vào ruộng khoảng 3-5 cm, sau đó để khô tự nhiên. Khi mực nước xuống dưới -15 cm thì tiếp tục đưa nước vào ruộng. Trường hợp trời mưa, nước ngập ruộng thì cố gắng rút nước. Từ làm đòng đến trổ bông, ruộng lúa lại tiếp tục để khô tự nhiên. Sau đó, giai đoạn lúa trổ lại đưa nước vào ruộng. Sau giai đoạn chín sữa đến chín sáp lại rút ra để thu hoạch.

Nỗ lực cùng Chính phủ thực hiện cam kết phát thải ròng bằng ‘0’

Đây là vụ mùa thứ 3 việc trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ được thực hiện tại tỉnh Quảng Trị. Kết quả đo lường, đối chứng từ diện tích lúa giảm phát thải trên 2 nghìn ha tại Quảng Trị năm 2025 cho thấy, nông dân giảm được 1,4 lần tưới; lượng khí metan (CH4) giảm 54,42%; năng suất tăng từ 4,6% đến 8,6%; lượng giống, phân bón đều giảm so với phương thức tưới ngập liên tục (CF). Từ đó, lợi nhuận trồng lúa giảm phát thải sẽ cao hơn trồng lúa truyền thống. Bên cạnh đó, nếu quy định về thu tín chỉ carbon từ trồng lúa được thông qua thì trồng lúa giảm phát thải có thể giúp nông dân thu về thêm 1.850.000 đồng/ha.

Cán bộ dự án trồng lúa giảm phát thải đo chỉ số khí thải trên đồng ruộng.

Theo kế hoạch, năm 2026 Quảng Trị sẽ trồng 10 nghìn ha lúa giảm phát thải. Riêng vụ đông xuân, trồng lúa giảm phát thải đã được triển khai tại 13 xã với tổng diện tích 6 nghìn ha. Đến nay, dự án đã lắp đặt 180 ống nước trên toàn tỉnh với định mức 1 ống/35 ha để theo dõi quá trình điều tiết nước và điều chỉnh mực nước tưới với tần suất đo 3 ngày/1 lần, bắt đầu sau khi gieo 5-7 ngày đến trước thu hoạch 3 ngày. Cán bộ dự án sử dụng phần mềm chuyên dụng có định vị, thời gian thực như Timemark, GPS Location Camera… để chụp ảnh ống đo mực nước trên đồng ruộng và cập nhật hình ảnh sau mỗi lần đo lên đường links Google drive của Dự án.

Ba điểm đo khí thải, mỗi điểm có 3 tụ đo khí đặt trên ruộng áp dụng mô hình và 3 tụ đo khí đặt trên ruộng đối chứng (ngoài dự án). Tần suất lấy khí 7 ngày/1 lần, sau gieo 10 ngày đến trước thu hoạch 3 ngày. Sau mỗi lần lấy khí, cán bộ dự án sẽ đo đếm và cập nhật số liệu về các chỉ tiêu sinh trưởng, mực nước trong ống, trong chân đế, thời gian và nhiệt độ các lần đo. Ống lấy khí sẽ được gửi về Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ để phân tích.

Quảng Trị đang nỗ lực cùng Chính phủ thực hiện cam kết Net Zero đấu đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2035 có trên 35 nghìn ha cây trồng sản xuất giảm phát thải. Trong đó lúa 30 nghìn ha; cà phê, hồ tiêu, cao su… 5 nghìn ha. Đây là nỗ lực góp phần cùng Chính phủ thực hiện cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26).

Võ Dũng

Theo báo Nông Nghiệp & Môi Trường